Biologia Klasa 5 Sprawdzian Budowa I Czynności życiowe Organizmów

Hej piątoklasiści! Przygotowujecie się do sprawdzianu z biologii? Porozmawiajmy o budowie i czynnościach życiowych organizmów. To wcale nie musi być trudne!
Co to w ogóle znaczy "budowa i czynności życiowe"?
Mówiąc najprościej: budowa to jak organizm wygląda, z czego się składa (np. liście, korzeń, kości). A czynności życiowe to wszystko, co organizm robi, żeby żyć (np. oddychanie, odżywianie się, rozmnażanie).
Podstawowe czynności życiowe - co każdy organizm musi robić?
Każdy żywy organizm, czy to roślina, zwierzę, czy nawet maleńka bakteria, musi wykonywać pewne podstawowe czynności:
Must Read
- Odżywianie się: Zdobądź energię i budulec. Rośliny wytwarzają jedzenie same (fotosynteza!), zwierzęta jedzą inne organizmy. Pomyśl o kanapce, którą zjadasz - to Twoje odżywianie się!
- Oddychanie: Pobieranie tlenu i wydalanie dwutlenku węgla. Człowiek oddycha płucami, ryba skrzelami, a roślina przez aparaty szparkowe w liściach. Wyobraź sobie, jak nabierasz powietrza - to właśnie oddychanie.
- Wydalanie: Pozbywanie się szkodliwych substancji. Człowiek robi to przez pot, mocz, a rośliny przez liście.
- Ruch: Zmiana położenia. Zwierzęta biegają, pływają, latają, a rośliny rosną w stronę światła. Nawet siedzenie na krześle to też pewien rodzaj ruchu!
- Reagowanie na bodźce: Odpowiedź na to, co się dzieje dookoła. Czujesz, że jest zimno i zakładasz kurtkę? To reakcja na bodziec! Roślina odwraca się w stronę słońca - też reakcja.
- Rozmnażanie się: Wydawanie potomstwa, czyli tworzenie nowych organizmów. Rośliny rozmnażają się przez nasiona, zwierzęta różnie - np. przez składanie jaj albo rodzenie młodych.
- Wzrost i rozwój: Powiększanie się i zmienianie. Z małego nasionka wyrasta dorodne drzewo. Z małego dziecka wyrasta dorosły człowiek.
Budowa organizmów - skąd się biorą narządy?
Organizmy składają się z różnych części, zwanych narządami. Narząd to część ciała, która pełni określoną funkcję. Np. serce pompuje krew, żołądek trawi jedzenie, a liście przeprowadzają fotosyntezę.
U roślin wyróżniamy korzeń, łodygę, liście i kwiaty. U zwierząt – organy wewnętrzne jak serce, płuca, nerki oraz zewnętrzne jak kończyny, oczy, uszy.

Przykłady z życia wzięte
Pomyśl o swoim psie: odżywia się karmą, oddycha powietrzem, biega po parku, reaguje na Twój głos, rozmnaża się (jeśli nie jest wysterylizowany/wysterylizowana) i rośnie. To wszystko są czynności życiowe! Jego budowa to sierść, nogi, oczy, nos – narządy, które pomagają mu wykonywać te czynności.
Podsumowanie
Pamiętaj! Budowa to "co?", a czynności życiowe to "jak?". Znając te podstawy, sprawdzian z biologii nie będzie straszny. Powodzenia!
