Budowa Pierwotna I Wtórna Korzenia

Budowa pierwotna i wtórna korzenia to dwa różne etapy rozwoju korzenia rośliny. Opisują, jak korzeń jest zbudowany w różnym wieku i jak rozwija się w czasie. Budowa pierwotna to podstawowa organizacja korzenia, występująca u młodych roślin i niektórych roślin przez całe życie. Budowa wtórna to dodatkowa struktura rozwijająca się z czasem u roślin zdrewniałych, pozwalająca im rosnąć na grubość.

Budowa Pierwotna Korzenia

Budowa pierwotna korzenia charakteryzuje się prostą organizacją tkanek. Możemy wyróżnić kilka głównych warstw:

• Skórka (epiderma): Najbardziej zewnętrzna warstwa, chroniąca korzeń. Często posiada włośniki – cienkie wypustki zwiększające powierzchnię wchłaniania wody i soli mineralnych. Wyobraź sobie gąbkę z małymi włoskami - tak mniej więcej działają włośniki.
• Kora pierwotna (miękisz): Warstwa komórek miękiszowych znajdująca się pod skórką. Służy do magazynowania substancji odżywczych, np. skrobi. To taki "magazyn" korzenia.
• Endoderma: Wewnętrzna warstwa kory pierwotnej. Jej komórki posiadają pasemka Caspary'ego – zgrubienia ścian komórkowych z suberyny, uniemożliwiające swobodny przepływ wody i soli mineralnych. Endoderma kontroluje, co dostaje się do walca osiowego. Działa jak "strażnik graniczny".
• Walec osiowy: Centralna część korzenia, zawierająca tkanki przewodzące (drewno i łyko) oraz okolnicę (perycykl). Drewno transportuje wodę i sole mineralne do góry, a łyko transportuje substancje odżywcze w dół. Okolnica to warstwa komórek, z której wyrastają korzenie boczne.

Budowa Wtórna Korzenia

Budowa wtórna rozwija się u roślin zdrewniałych, takich jak drzewa i krzewy. Umożliwia korzeniom wzrost na grubość, co zapewnia stabilność rośliny i zwiększa zdolność do przewodzenia wody i substancji odżywczych.

• Miazga korkotwórcza (fellogen): Tworzy się w korze pierwotnej i wytwarza korek na zewnątrz oraz fellodermę do wewnątrz. Korek zastępuje skórkę i chroni korzeń przed uszkodzeniami i utratą wody.
• Miazga łykodrzewna (kambium waskularne): Powstaje między drewnem pierwotnym a łykiem pierwotnym. Wytwarza drewno wtórne do wewnątrz i łyko wtórne na zewnątrz. Drewno wtórne stanowi większą część korzenia i jest odpowiedzialne za transport wody i soli mineralnych na dużą odległość. Łyko wtórne przewodzi substancje odżywcze.

Podsumowując, budowa pierwotna korzenia to podstawowy plan budowy, który umożliwia młodym roślinom wchłanianie wody i składników odżywczych. Budowa wtórna korzenia to rozbudowa struktury korzenia, która pozwala roślinom zdrewniałym rosnąć na grubość i zapewnia im stabilność oraz efektywny transport substancji.