Geografia Sprawdzian Klasa5 Nowa Era Dział 1

Hej piątoklasiści! Przygotowujecie się do sprawdzianu z geografii? Super! Skupimy się na Dziale 1 z Nowej Ery. O czym on jest? O mapach i planach! Rozłóżmy to na czynniki pierwsze.

Czym jest plan i mapa?

Pomyśl o swoim pokoju. Plan pokoju to rysunek z góry, pokazujący gdzie stoi łóżko, biurko, szafa. Plan to uproszczony obraz małego obszaru, na przykład klasy, szkoły lub osiedla.

Mapa jest podobna, ale pokazuje większy obszar – miasto, państwo, a nawet całą Ziemię! Mapy są pomniejszone, inaczej nie zmieściłyby się na kartce. Używają specjalnych znaków umownych, żeby pokazać różne obiekty.

Skala na mapie

Skoro mapy są pomniejszone, to jak wiemy, ile coś ma naprawdę? Używamy skali! Skala pokazuje, ile razy dany obszar został pomniejszony.

Na przykład: skala 1:1000 oznacza, że 1 cm na mapie to 1000 cm (czyli 10 metrów) w rzeczywistości. Proste, prawda? Im mniejsza liczba po dwukropku, tym mapa pokazuje mniejszy obszar, ale za to bardziej szczegółowo. To skala duża. Im większa liczba po dwukropku, tym mapa obejmuje większy teren, ale jest mniej szczegółowa. To skala mała.

Znaki umowne na mapie

Spójrz na mapę! Widzisz te małe obrazki? To znaki umowne. Każdy znak coś oznacza. Na przykład: niebieska linia to rzeka, zielony obszar to las, a czarny kwadrat to budynek. Klucz do odczytywania tych znaków znajdziesz w legendzie mapy.

Rodzaje map

Istnieje wiele rodzajów map! Najpopularniejsze to:

• Mapy ogólnogeograficzne: Pokazują ukształtowanie terenu, rzeki, miasta, drogi.
• Mapy tematyczne: Skupiają się na jednym temacie, np. na roślinności, przemyśle, pogodzie.

Orientacja w terenie i na mapie

Żeby dobrze czytać mapę, musisz wiedzieć, jak się orientować! Pamiętaj o kierunkach świata: północ (N), południe (S), wschód (E), zachód (W). Na mapach najczęściej północ jest u góry.

Możesz użyć kompasu, żeby znaleźć północ. Albo popatrz na mech rosnący na drzewach – zazwyczaj rośnie po stronie północnej!

Ukształtowanie terenu na mapie

Jak pokazać góry i doliny na płaskiej kartce? Używamy poziomic! Poziomice to linie łączące punkty o tej samej wysokości. Im gęściej ułożone poziomice, tym bardziej stromy jest teren.

Do pokazywania ukształtowania terenu na mapie często używa się też kolorów. Zazwyczaj nisko położone tereny są zaznaczane na zielono, a wyżej położone na brązowo.

Zapamiętaj te pojęcia, poćwicz czytanie map i planów. Powodzenia na sprawdzianie!