Klasa 4 Jezyk Polski Czesci Zdania Sprawdzian

Części zdania to elementy, z których składa się zdanie. To jak klocki, z których budujemy całą wypowiedź. W 4 klasie poznajemy najważniejsze z nich. Sprawdzian z części zdania sprawdza, czy rozumiemy, jak one działają.

Podmiot

Podmiot to ten, kto wykonuje czynność. Odpowiada na pytanie: Kto? Co? Jest najważniejszą częścią zdania obok orzeczenia. Często jest to rzeczownik lub zaimek.

Przykład: Mama gotuje obiad. Kto gotuje? Mama. Czyli "mama" to podmiot.

Przykład: Pies szczeka. Co szczeka? Pies. Czyli "pies" to podmiot.

Podmiot może być domyślny. To znaczy, że go nie widać w zdaniu, ale wiadomo, o kogo chodzi. Przykład: Gotuję obiad. Domyślnie: Ja gotuję obiad. "Ja" to podmiot domyślny.

Orzeczenie

Orzeczenie mówi, co robi podmiot. Odpowiada na pytanie: Co robi? Co się z nim dzieje? Najczęściej jest to czasownik.

Przykład: Mama gotuje obiad. Co robi mama? Gotuje. Czyli "gotuje" to orzeczenie.

Przykład: Pies szczeka. Co robi pies? Szczeka. Czyli "szczeka" to orzeczenie.

Przydawka

Przydawka opisuje rzeczownik, czyli określa podmiot lub dopełnienie. Odpowiada na pytania: Jaki? Jaka? Jakie? Czyj? Czyja? Czyje? Który? Która? Które? Ile? Czego? Z czego?

Przykład: Duży pies szczeka. "Duży" opisuje psa. Jaki pies? Duży. Czyli "duży" to przydawka.

Przykład: Mama gotuje smaczny obiad. "Smaczny" opisuje obiad. Jaki obiad? Smaczny. Czyli "smaczny" to przydawka.

Przydawka może być wyrażona przymiotnikiem (smaczny), zaimkiem (mój), liczebnikiem (trzy) lub rzeczownikiem (płaszcz mamy - "mamy" jest przydawką).

Dopełnienie

Dopełnienie to część zdania, która dopełnia znaczenie orzeczenia. Odpowiada na różne pytania, w zależności od przypadku gramatycznego (kogo? czego? komu? czemu? kogo? co? z kim? z czym? o kim? o czym?). Jest związane z czasownikiem.

Przykład: Mama gotuje obiad. "Obiad" dopełnia znaczenie czasownika "gotuje". Co gotuje mama? Obiad. Czyli "obiad" to dopełnienie.

Przykład: Czytam książkę. "Książkę" dopełnia znaczenie czasownika "czytam". Co czytam? Książkę. Czyli "książkę" to dopełnienie.

Okolicznik

Okolicznik określa okoliczności wykonywania czynności. Odpowiada na pytania: Gdzie? Kiedy? Jak? Dlaczego? Po co?

Przykład: Pies szczeka głośno. "Głośno" opisuje, jak szczeka pies. Jak szczeka? Głośno. Czyli "głośno" to okolicznik.

Przykład: Idę do szkoły rano. "Rano" mówi, kiedy idę do szkoły. Kiedy idę? Rano. Czyli "rano" to okolicznik.

Na sprawdzianie z części zdania ważne jest, żeby umieć rozpoznać podmiot, orzeczenie, przydawkę, dopełnienie i okolicznik w różnych zdaniach. Ćwicz dużo i powodzenia!