Podmiot I Orzeczenie Sprawdzian 2 Gimnazjum
Podmiot i orzeczenie to dwa najważniejsze elementy zdania. Są jak bohaterowie w historii, bez nich nie ma akcji! Rozumienie ich jest kluczowe, żeby dobrze pisać i mówić po polsku. Ta wiedza przyda Ci się na sprawdzianie z gramatyki w 2 klasie gimnazjum.
Czym jest podmiot?
Podmiot to ta część zdania, która odpowiada na pytania: kto? co? Wykonuje jakąś czynność lub jest w jakimś stanie. Najczęściej wyrażony jest rzeczownikiem, ale może być też zaimkiem lub inną częścią mowy.
Przykład:
Must Read
Pies szczeka. (Kto szczeka? Pies – to podmiot)
Ja czytam książkę. (Kto czyta? Ja – to podmiot)
Spać jest przyjemnie. (Co jest przyjemne? Spać – to podmiot)
Rodzaje podmiotu:
- Gramatyczny: Wyrażony rzeczownikiem w mianowniku. Np. Dziecko bawi się.
- Logiczny: Wyrażony rzeczownikiem w dopełniaczu (często po przeczeniu). Np. Nie ma deszczu.
- Domyślny: Nie jest wyrażony w zdaniu, ale możemy się go domyślić. Np. Idę do kina. (Kto idzie? Ja – podmiot domyślny)
- Szeregowy: Kilka podmiotów połączonych spójnikiem. Np. Mama i tata poszli na spacer.
Czym jest orzeczenie?
Orzeczenie to ta część zdania, która mówi, co robi podmiot, w jakim jest stanie, lub czym jest. Najczęściej wyrażone jest czasownikiem w formie osobowej. Odpowiada na pytania: co robi? co się z nim dzieje? jaki jest? czym jest?
Przykład:
Pies szczeka. (Co robi pies? Szczeka – to orzeczenie)
Ja czytam książkę. (Co robię? Czytam – to orzeczenie)
On jest smutny. (Jaki on jest? Jest smutny – to orzeczenie)
Rodzaje orzeczenia:
- Czasownikowe: Wyrażone czasownikiem w formie osobowej. Np. Dziecko śpi.
- Imienne: Składa się z łącznika (np. być, zostać, stać się) i orzecznika (np. rzeczownik, przymiotnik, przysłówek). Np. On jest lekarzem. Pogoda stała się piękna.
- Złożone: Składa się z czasownika posiłkowego (np. chcieć, móc, musieć) i bezokolicznika. Np. Chcę czytać. Muszę się uczyć.
Jak znaleźć podmiot i orzeczenie w zdaniu?
- Znajdź w zdaniu czasownik w formie osobowej (to najprawdopodobniej orzeczenie).
- Zapytaj: Kto? Co? wykonuje tę czynność.
- Odpowiedź na pytanie to podmiot.
Przykład:
Mądry uczeń pilnie się uczy.
Się uczy - orzeczenie (co robi?)
Uczeń - podmiot (kto się uczy?)
Pamiętaj! Ćwiczenie czyni mistrza. Im więcej zdań przeanalizujesz, tym łatwiej będzie Ci rozpoznawać podmiot i orzeczenie.
