Rz Wymienne Klasa 3 Sprawdzian

Rz wymienne to zasada w języku polskim. Mówi o tym, kiedy piszemy rz zamiast ż. Chodzi o to, że rz "wymienia się" na inną literę w innym słowie tej samej rodziny.

Co to znaczy "wymienia się"?

Wymiana to zamiana jednej rzeczy na inną. W przypadku rz i ż, oznacza to, że w jednym słowie piszemy rz, ale w pokrewnym słowie ta głoska zamienia się na r, g, h, z, lub s.

Przykład 1: Słowo "morze" piszemy przez rz. Dlaczego? Bo od "morze" pochodzi słowo "morski". Rz wymieniło się na r.

Przykład 2: Słowo "tworzyć" piszemy przez rz. Dlaczego? Bo od "tworzyć" pochodzi słowo "twórca". Rz wymieniło się na r.

Kiedy stosować zasadę rz wymiennego?

Szukaj słów pokrewnych. Zadaj sobie pytanie: Czy istnieje słowo z tej samej rodziny, w którym zamiast rz jest r, g, h, z, lub s? Jeśli tak, to piszemy rz!

Przykłady:

• wierzyć - wiara (rz wymienia się na r)
• mierzyć - miara (rz wymienia się na r)
• książka - *księga *(rz wymienia się na g)
• wzgorze - góra (rz wymienia się na g)

Kiedy rz jest niewymienne?

Są słowa, w których piszemy rz, ale rz na nic się nie wymienia. Trzeba je zapamiętać. Często są to:

• Po literach: p, b, t, d, k, g, j, w. Na przykład: brzeg, drzewo, krzak.
• W wyrazach: rzeka, rzodkiewka, rzecz, rzadko.

Sprawdzian z rz wymiennego

Na sprawdzianie z rz wymiennego dostaniesz zdania z lukami. Twoim zadaniem będzie wstawić w luki rz lub ż. Żeby dobrze to zrobić, musisz poszukać słów pokrewnych. Jeśli rz się wymienia, wstawiasz rz. Jeśli nie – musisz wiedzieć, czy w danym słowie piszemy ż, czy rz (i to zapamiętać!).

Przykład zadania:

Na __ece płynęły statki.

Rozwiązanie: Myślimy: Czy "rzeka" ma jakieś słowo pokrewne, gdzie rz się wymienia? Nie ma. Więc trzeba zapamiętać, że "rzeka" piszemy przez rz. Poprawna odpowiedź: Na rzece płynęły statki.

Pamiętaj, że ćwiczenie czyni mistrza! Im więcej będziesz czytać i pisać, tym łatwiej będzie Ci odróżnić rz od ż.