Sprawdzian Biologia Klasa 5 Wirusy I Bakterie

Wirusy i bakterie to bardzo małe organizmy, które mogą powodować choroby. Choć oba są niewidoczne gołym okiem, różnią się budową i sposobem działania.

Wirus to tak naprawdę nie do końca organizm żywy. Składa się z materiału genetycznego (DNA lub RNA) otoczonego białkową osłonką. Wirus nie potrafi sam się rozmnażać. Musi wniknąć do komórki żywego organizmu (np. człowieka, zwierzęcia, rośliny) i wykorzystać ją do tworzenia nowych wirusów. Przykładem wirusa jest wirus grypy lub wirus ospy wietrznej.

Jak działa wirus? Wyobraź sobie, że wirus to list w kopercie (białkowa osłonka) z instrukcją (DNA/RNA). Kiedy wirus dotrze do komórki, "wstrzykuje" swoją instrukcję. Komórka, zamiast wykonywać swoje normalne zadania, zaczyna produkować nowe wirusy. Potem komórka umiera, a nowe wirusy atakują kolejne komórki.

Bakteria to jednokomórkowy organizm żywy. Ma wszystko, czego potrzebuje do życia: własne DNA, cytoplazmę i błonę komórkową. Bakterie mogą się rozmnażać samodzielnie, dzieląc się na dwie komórki potomne. Większość bakterii jest nieszkodliwa, a niektóre nawet pożyteczne (np. bakterie w jelitach, które pomagają trawić pokarm). Jednak niektóre bakterie mogą powodować choroby, np. angina (wywołana przez paciorkowce) czy salmonella.

Jak działają bakterie chorobotwórcze? Produkują toksyny (trujące substancje), które uszkadzają komórki organizmu. Albo rozmnażają się tak szybko, że zakłócają funkcjonowanie organizmu.

Pamiętaj: Choroby wirusowe leczy się często objawowo (leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe), a w przypadku bakterii stosuje się antybiotyki – leki, które zabijają bakterie lub hamują ich rozwój. Antybiotyki nie działają na wirusy!