Sprawdzian Częsci Zdania Kl 1 Gimnazjum

Części zdania to elementy, z których zbudowane jest zdanie. To jak klocki, z których składamy opowieść. W 1 klasie gimnazjum uczymy się rozpoznawać najważniejsze z nich. Sprawdzian z części zdania sprawdza, czy potrafisz je znaleźć i nazwać.

Podmiot: Kto? Co?

Podmiot to osoba lub rzecz, która wykonuje czynność w zdaniu. Odpowiada na pytania: Kto? Co?

Przykład: Kasia czyta książkę. Kto czyta książkę? Kasia. Zatem Kasia to podmiot.

Inny przykład: Słońce świeci. Co świeci? Słońce. Słońce to podmiot.

Podmiot może być wyrażony rzeczownikiem (Kasia, Słońce), zaimkiem (On, Ona), lub liczebnikiem (Trzech), albo nawet grupą słów (Dwaj chłopcy).

Orzeczenie: Co robi?

Orzeczenie to czynność wykonywana przez podmiot. Pokazuje, co robi podmiot. Odpowiada na pytania: Co robi? Co się z nim dzieje? W jakim jest stanie?

Przykład: Kasia czyta książkę. Co robi Kasia? Czyta. Zatem czyta to orzeczenie.

Inny przykład: Słońce świeci. Co robi Słońce? Świeci. Świeci to orzeczenie.

Orzeczenie najczęściej wyrażone jest czasownikiem w formie osobowej (czyli takiej, którą możemy odmienić przez osoby: ja czytam, ty czytasz, on czyta itd.). Może być proste (świeci) lub złożone (będzie czytał).

Dopełnienie: Kogo? Czego? Komu? Czemu? Kim? Czym? O kim? O czym?

Dopełnienie to część zdania, która uzupełnia znaczenie orzeczenia. Odpowiada na pytania przypadków zależnych (wszystkie oprócz mianownika – bo ten odpowiada na pytanie o podmiot).

Przykład: Kasia czyta książkę. Co czyta Kasia? Książkę. Książkę to dopełnienie.

Inny przykład: Dałem mamie kwiaty. Komu dałem kwiaty? Mamie. Mamie to dopełnienie.

Dopełnienie najczęściej wyrażone jest rzeczownikiem, zaimkiem lub wyrażeniem przyimkowym (np. czytam o wakacjach).

Przydawka: Jaki? Który? Czyj? Ile? Czego? Z czego?

Przydawka określa rzeczownik. Mówi nam, jaki jest ten rzeczownik. Odpowiada na pytania: Jaki? Który? Czyj? Ile? Z czego?

Przykład: Kasia czyta ciekawą książkę. Jaką książkę czyta Kasia? Ciekawą. Ciekawą to przydawka.

Inny przykład: To jest mój pies. Czyj to jest pies? Mój. Mój to przydawka.

Przydawka najczęściej wyrażona jest przymiotnikiem, zaimkiem przymiotnym, liczebnikiem lub rzeczownikiem w dopełniaczu (np. dom rodziców).

Zapamiętaj te części zdania! Ćwicz rozpoznawanie ich w różnych zdaniach. Powodzenia na sprawdzianie!