Sprawdzian Dział 1 Klasa 5 Powtórzenie Wiadomości O Głoskach
Co to jest głoska? To najmniejszy dźwięk, jaki możemy usłyszeć w języku. Myśl o niej jak o pojedynczej literze, ale pamiętaj, że pisownia (litera) i dźwięk (głoska) to nie zawsze to samo!
Podział głosek: Głoski dzielimy na samogłoski i spółgłoski.
Samogłoski
Samogłoska to głoska, która powstaje, gdy powietrze swobodnie przepływa przez nasz aparat mowy. Nie ma żadnej przeszkody w jamie ustnej. Polskie samogłoski to: a, e, i, o, u, y, ą, ę. Pomyśl o słowie "ala" - każda litera to samogłoska. Spróbuj powiedzieć "a" długo. Czujesz, że nic Ci nie przeszkadza w mówieniu?
Must Read
Spółgłoski
Spółgłoska to głoska, która powstaje, gdy powietrze napotyka przeszkodę w jamie ustnej. Tą przeszkodą może być język, zęby lub wargi. Przykłady spółgłosek to: b, c, d, f, g, h, j, k, l, ł, m, n, ń, p, r, s, ś, t, w, z, ź, ż. Powiedz "ba". Czujesz, że Twoje wargi najpierw się zamykają ("b"), a potem otwierają ("a")? To właśnie przeszkoda dla powietrza przy "b" sprawia, że to spółgłoska.
Litery a Głoski
Pamiętaj, że jedna litera może oznaczać kilka głosek! Na przykład dwuznaki takie jak rz, sz, cz, dz, dź, dż. Litera "rz" w słowie "rzeka" to jedna litera, ale reprezentuje jedną głoskę - dźwięk podobny do "ż".
Tak samo, jedna głoska może być zapisana na kilka sposobów. Dźwięk "u" możemy zapisać jako literę "u" (ul) lub literę "ó" (stół).
Ubezdźwięcznianie
Czasami spółgłoski dźwięczne na końcu wyrazu lub przed spółgłoską bezdźwięczną zmieniają się w spółgłoski bezdźwięczne. To nazywamy ubezdźwięcznianiem. Na przykład, słowo "ząb" wymawiamy jak "zomp" na końcu. "B" zamienia się w "p" żeby łatwiej wymówić.
Dzielenie na Sylaby
Podział na sylaby jest związany z głoskami, a szczególnie z samogłoskami. Każda sylaba musi mieć jedną samogłoskę. Słowo "szkoła" ma dwie samogłoski (o, a), więc ma dwie sylaby: sz-ko-ła. Dzielenie na sylaby pomaga w czytaniu i pisaniu ze słuchu.
Podsumowanie
Zapamiętaj: głoska to dźwięk, który słyszymy. Dzielimy je na samogłoski (powietrze swobodnie przepływa) i spółgłoski (powietrze napotyka przeszkodę). Litery to znaki pisarskie, które reprezentują głoski. Nie zawsze jest to relacja jeden do jednego. Uważaj na dwuznaki i ubezdźwięcznianie! Znajomość głosek pomoże Ci lepiej czytać, pisać i rozumieć język polski.
