Sprawdzian Gramatyka I Stylistyka 2 Składnia

Składnia to dział gramatyki, który zajmuje się budową zdań. Mówi o tym, jak wyrazy łączą się ze sobą, tworząc poprawne i zrozumiałe wypowiedzi.

Zatem, składnia to nic innego jak zasady łączenia słów. Wyjaśnia, co z czym pasuje i w jakiej kolejności. Tak jak w budowaniu domu, trzeba wiedzieć, które elementy połączyć, aby konstrukcja była stabilna.

Co bada składnia?

Składnia analizuje kilka ważnych kwestii:

Must Read

Związki zgody: Jak przymiotnik zgadza się z rzeczownikiem (np. wysoki mężczyzna, a nie wysokie mężczyzna).
Związki rządu: Jak czasownik wymaga określonego przypadku (np. czytam książkę – książkę w bierniku).
Związki przynależności: Jak określenia przynależą do wyrazu określanego (np. dom mojej babci).
Szyk wyrazów: Kolejność słów w zdaniu (np. Mama ugotowała obiad, a nie Obiad mama ugotowała, choć w pewnych kontekstach to drugie też może być poprawne, choć bardziej nacechowane stylistycznie).

Składnia a zdanie

Zdanie to podstawowa jednostka składniowa. Jest to wypowiedź, która wyraża jakąś myśl. Zdanie musi zawierać orzeczenie, czyli czasownik w formie osobowej (np. idę, piszesz, czytają).

Na przykład: Pies szczeka. To jest zdanie, ponieważ ma orzeczenie – szczeka.

J. polski – GRAMATYKA składnia | Egzamin ósmoklasisty język polski kurs

Duży, brązowy pies. To nie jest zdanie, bo nie ma orzeczenia.

Rodzaje zdań

Zadania dzielimy na różne rodzaje, ze względu na ich budowę i funkcję:

JĘZYK POLSKI SKŁADNIA KOMPLET PLANSZ - 4

Zdania proste: Zawierają jedno orzeczenie (np. Lubię lody.).
Zdania złożone: Zawierają więcej niż jedno orzeczenie (np. Lubię lody, ale nie lubię ciasta.).

Zdania złożone dzielimy dalej na podrzędne i współrzędne. Zdania współrzędne są równorzędne i połączone spójnikami (np. i, lub, ale). Zdania podrzędne zależą od zdania nadrzędnego i odpowiadają na pytania, np. "dlaczego?" lub "kiedy?".