Sprawdzian Klasa 6 Polski Z Rodzaje Podmiotu I Orzeczenia

Witajcie! Przygotowujemy się do sprawdzianu z języka polskiego, a konkretnie z rodzajów podmiotu i orzeczenia. Omówimy to krok po kroku, żeby każdy zrozumiał.

Czym jest podmiot?

Podmiot to część zdania, która odpowiada na pytanie: kto? co? Robi coś w zdaniu, wykonuje jakąś czynność, lub jest w jakimś stanie. Najczęściej jest wyrażony rzeczownikiem, zaimkiem rzeczownym lub liczebnikiem.

Przykład: Mama gotuje obiad. Kto gotuje obiad? Mama. Ona śpi. Kto śpi? Ona. Trzech chłopców grało w piłkę. Kto grał? Trzech.

Rodzaje podmiotu

Mamy kilka rodzajów podmiotu. Najczęściej spotykamy się z podmiotem gramatycznym. W tym przypadku podmiot jest wyrażony rzeczownikiem w mianowniku.

Przykład: Pies szczeka. Książka leży na stole. Są to proste i częste konstrukcje.

Następnie mamy podmiot logiczny. Tutaj podmiot wyrażony jest rzeczownikiem w innym przypadku niż mianownik, np. dopełniaczu. Zwykle występuje z czasownikami typu "brakuje", "zabrakło", "nie ma".

Przykład: Brakuje mi czasu. Zabrakło jej pieniędzy. Zwróć uwagę, że choć "mi" i "jej" nie są w mianowniku, to one są logicznie wykonawcami "braku".

Kolejny rodzaj to podmiot domyślny. W tym przypadku podmiot nie jest wprost wyrażony w zdaniu, ale wynika z kontekstu lub formy czasownika.

Przykład: Idę do kina. (Ja idę). Zrobiłem zadanie. (Ja zrobiłem). Widzimy, że choć "ja" nie jest napisane, to wiemy kto wykonuje czynność.

Istnieje też podmiot szeregowy. To sytuacja, gdy kilka podmiotów wykonuje tę samą czynność.

Przykład: Ania, Kasia i Ola poszły na spacer. Mama i tata oglądają film.

Ostatni rodzaj to podmiot zbiorowy. Wyraża on grupę osób lub rzeczy.

Przykład: Klasa poszła na wycieczkę. Stado owiec pasie się na łące.

Czym jest orzeczenie?

Orzeczenie to część zdania, która informuje, co robi podmiot, w jakim jest stanie, lub kim/czym jest. Najczęściej jest wyrażone czasownikiem.

Przykład: Pies biega. Ola jest wesoła. Książka jest ciekawa.

Rodzaje orzeczenia

Najczęściej spotykamy się z orzeczeniem czasownikowym. Jest to po prostu czasownik w formie osobowej.

Przykład: Dzieci śpią. Ptaki latają. Babcia czyta książkę.

Kolejny rodzaj to orzeczenie imienne. Składa się z łącznika (najczęściej "być", "zostać", "stać się") i orzecznika (rzeczownik, przymiotnik, zaimek, liczebnik).

Przykład: Ola jest uczennicą. Dom był duży. On stał się sławny.

Pamiętajcie, żeby zawsze dokładnie analizować zdanie i zadawać pytania: kto? co? (dla podmiotu) i co robi? co się z nim dzieje? kim/czym jest? (dla orzeczenia). Powodzenia na sprawdzianie!