Sprawdzian Z Czasownika Klasa 5 Strona Czynna I Bierna
Rozróżnianie strony czynnej i biernej czasownika to ważna umiejętność gramatyczna w klasie 5. Mówiąc najprościej, strona czynna opisuje sytuację, w której podmiot (wykonawca czynności) robi coś. Natomiast strona bierna opisuje sytuację, w której podmiot jest poddawany jakiejś czynności.
Kiedy używamy strony czynnej i biernej?
- Strona czynna: Używamy jej, gdy chcemy podkreślić, kto wykonuje czynność.
- Strona bierna: Używamy jej, gdy ważniejsza jest sama czynność lub jej skutek, a niekoniecznie kto ją wykonał. Czasami wykonawca czynności jest nieznany lub nieistotny.
Jak rozpoznać stronę czynną?
W zdaniach w stronie czynnej podmiot wykonuje czynność, a czasownik jest zazwyczaj w formie prostej.
- Przykład: Dziewczynka czyta książkę. (Dziewczynka to podmiot i to ona czyta)
- Przykład: Pies goni kota. (Pies to podmiot i to on goni)
Jak rozpoznać stronę bierną?
W stronie biernej podmiot jest poddawany jakiejś czynności. Charakterystyczne jest użycie czasownika "być" w odpowiedniej formie (np. jest, był, będzie) + imiesłowu przymiotnikowego biernego (np. czytana, napisany, zrobione). Dodatkowo, często występuje dopełnienie wprowadzone przez "przez", wskazujące wykonawcę (choć nie zawsze).
Must Read
- Przykład: Książka jest czytana przez dziewczynkę. (Książka jest poddawana czynności czytania)
- Przykład: Obiad został ugotowany przez mamę. (Obiad jest poddawany czynności gotowania)
Zamiana strony czynnej na bierną – krok po kroku
- Znajdź podmiot i dopełnienie w zdaniu w stronie czynnej.
- Dopełnienie (to, na co skierowana jest czynność) staje się podmiotem w stronie biernej.
- Użyj odpowiedniej formy czasownika "być" (w czasie odpowiadającym czasownikowi w stronie czynnej).
- Dodaj imiesłów przymiotnikowy bierny czasownika (np. zrobiony, przeczytany, napisany).
- Jeśli chcesz, dodaj informację o wykonawcy czynności (w stronie czynnej był podmiotem) używając "przez".
Przykład:
- Strona czynna: Tata naprawia samochód.
- Strona bierna: Samochód jest naprawiany przez tatę.
Pamiętaj! Nie wszystkie zdania w stronie czynnej można zamienić na stronę bierną. Dzieje się tak, gdy czasownik jest nieprzechodni (np. spać, biegać).
