Sprawdzian Z Części Zdania 1 Gimnazjum

Sprawdzian z części zdania w 1 gimnazjum sprawdza, czy rozumiesz, z czego składa się zdanie. Chodzi o to, żebyś potrafił nazwać poszczególne elementy i wiedział, jaką rolę pełnią w zdaniu.

Co to są części zdania?

Części zdania to słowa lub grupy słów, które tworzą zdanie i mają określone funkcje. Podobnie jak w budowli mamy cegły, dach i fundamenty, tak w zdaniu mamy różne części, które razem dają sens.

Podmiot

Podmiot odpowiada na pytanie kto? co? i zwykle oznacza osobę, zwierzę lub rzecz, o której mówi zdanie. Np. w zdaniu "Kasia czyta książkę", podmiotem jest "Kasia". To Kasia wykonuje czynność.

Podmiot może być wyrażony: rzeczownikiem ("Pies szczeka"), zaimkiem ("On idzie"), liczebnikiem ("Dwóch tańczy") lub bezokolicznikiem ("Czytanie jest fajne").

Orzeczenie

Orzeczenie mówi, co robi podmiot. Odpowiada na pytanie co robi? co się z nim dzieje? jaki jest?. Zwykle jest to czasownik. W zdaniu "Kasia czyta książkę", orzeczeniem jest "czyta". To, co Kasia robi.

Orzeczenie może być proste (jeden czasownik, np. "śpi") lub złożone (kilka słów, np. "będzie czytał").

Przydawka

Przydawka określa rzeczownik. Mówi, jaki on jest. W zdaniu "Czerwony samochód stoi", przydawką jest "czerwony". Mówi nam, jaki samochód stoi.

Przydawka najczęściej jest przymiotnikiem ("duży dom"), ale może być też rzeczownikiem ("dom babci") lub liczebnikiem ("pięć jabłek").

Dopełnienie

Dopełnienie to część zdania, która dopełnia znaczenie orzeczenia. Odpowiada na pytania przypadków zależnych (kogo? czego? komu? czemu? kogo? co? z kim? z czym? o kim? o czym?). W zdaniu "Kasia czyta książkę", dopełnieniem jest "książkę". Kasia czyta co? książkę.

Okolicznik

Okolicznik określa, w jaki sposób, gdzie, kiedy, dlaczego i po co wykonuje się czynność. W zdaniu "Kasia czyta książkę w domu", okolicznikiem jest "w domu". Mówi nam, gdzie Kasia czyta książkę.

Mamy różne rodzaje okoliczników: miejsca ("w szkole"), czasu ("wczoraj"), sposobu ("głośno"), przyczyny ("z powodu choroby") i celu ("aby odpocząć").

Podsumowanie

Znajomość części zdania jest ważna, żeby dobrze rozumieć i budować zdania. Pamiętaj o pytaniach, które pomagają je odnaleźć: Podmiot - kto? co?, Orzeczenie - co robi?, Przydawka – jaki? czyj? który? ile?, Dopełnienie - pytania przypadków, Okolicznik - gdzie? kiedy? jak? dlaczego? po co?. Ucz się na przykładach, a sprawdzian nie będzie straszny!