Sprawdzian Z Części Zdania Klasa 5 Do Druku

Cześć piątoklasiści! Przygotowujecie się do sprawdzianu z części zdania? Super! Pomyślcie o zdaniu jak o składance Lego. Każdy klocek ma swoje zadanie i miejsce. Razem tworzą coś większego, sensownego. Dziś rozłożymy zdanie na części pierwsze, żebyście bez problemu przeszli przez sprawdzian.

Podmiot – Kto to robi?

Podmiot to najważniejsza osoba lub rzecz w zdaniu. To on/ona/ono wykonuje akcję! Wyobraźcie sobie kapitana statku. To on wydaje rozkazy i kontroluje wszystko. Podmiot to taki kapitan zdania. Zazwyczaj odpowiada na pytanie: kto? co?

Na przykład: Mama gotuje obiad. Kto gotuje? Mama. Więc Mama to podmiot. To jak szukanie głównego bohatera w filmie. Zawsze jest ktoś, o kim jest ta cała historia. Szukajcie tego "kogoś" w zdaniu! Podmiot może być wyrażony pojedynczym słowem (Mama) lub całą frazą (Moja młodsza siostra).

Orzeczenie – Co się dzieje?

Orzeczenie mówi, co robi podmiot. To akcja, czynność. Pomyślcie o orzeczeniu jak o silniku samochodu. Bez niego samochód nie pojedzie, a zdanie nie będzie miało sensu. Odpowiada na pytanie: co robi? co się z nim dzieje?

W zdaniu: Mama gotuje obiad. Co robi Mama? Gotuje. Zatem gotuje to orzeczenie. To jak oglądanie sportu – widzimy akcję, ruch. Orzeczenie to ten ruch w zdaniu. Orzeczenie najczęściej jest czasownikiem, czyli słowem, które wyraża czynność.

Przydawka – Jaki jest?

Przydawka opisuje podmiot. Mówi, jaki on jest. Pomyślcie o przydawce jak o dodatkach do pizzy. Pepperoni, ser, pieczarki – wszystko to opisuje pizzę. Podobnie przydawka opisuje podmiot. Odpowiada na pytania: jaki? która? czyj? ile? z czego?

Na przykład: Moja młodsza siostra rysuje kwiaty. Jaka siostra? Młodsza. Więc młodsza to przydawka. To jak dodawanie kolorów do rysunku. Przydawka sprawia, że podmiot staje się bardziej szczegółowy i łatwiejszy do wyobrażenia. Można mieć wiele przydawki opisujących jeden podmiot.

Dopełnienie – Na kim/czym się skupia?

Dopełnienie mówi, na kim lub na czym skupia się czynność. To jak prezent dla kogoś. Czynność (dawanie) skupia się na tym, kto prezent otrzymał. Odpowiada na pytania przypadków zależnych (oprócz mianownika i wołacza). Czyli: kogo? czego? komu? czemu? kogo? co? z kim? z czym? o kim? o czym?

W zdaniu: Mama gotuje obiad. Co gotuje Mama? Obiad. Zatem obiad to dopełnienie. To jak celownik w grze – wskazujemy, na kim lub na czym skupiamy swoją uwagę. Dopełnienie uzupełnia informację o tym, co robi podmiot.

Okolicznik – Gdzie? Kiedy? Jak?

Okolicznik informuje o okolicznościach czynności. Gdzie? Kiedy? Jak? To jak sceneria w teatrze. Mówi nam, gdzie i kiedy rozgrywa się akcja. Odpowiada na pytania: gdzie? kiedy? jak? dlaczego? po co? w jakim celu? mimo co? pod jakim warunkiem?

Na przykład: Mama gotuje obiad w kuchni. Gdzie gotuje Mama? W kuchni. Zatem w kuchni to okolicznik miejsca. To jak ustawianie daty i miejsca spotkania. Okolicznik precyzuje, gdzie i kiedy coś się dzieje. Istnieją różne rodzaje okoliczników np. okolicznik czasu, sposobu.

Zapamiętajcie te "klocki" zdania! Podmiot, orzeczenie, przydawka, dopełnienie i okolicznik. Ćwiczcie rozpoznawanie ich w różnych zdaniach. Powodzenia na sprawdzianie!