Sprawdzian Z Fizyki 2 Gimnazjum Elektryzowanie I Magnesy

Elektryzowanie to proces nadawania ciału ładunku elektrycznego. Mówiąc prościej, sprawiamy, że coś "ma prąd", choć niekoniecznie taki z gniazdka! Istnieją różne sposoby na to, aby coś naelektryzować.

Elektryzowanie przez tarcie

Najprostszym sposobem jest elektryzowanie przez tarcie. Weźmy np. balon i potrzyjmy nim o włosy. Po chwili balon "przyciąga" drobne kawałki papieru. Dzieje się tak, ponieważ podczas tarcia, elektrony (ujemne cząstki) przechodzą z włosów na balon. Balon staje się naładowany ujemnie, a włosy dodatnio. Różnoimienne ładunki się przyciągają, dlatego papier leci do balona.

Inny przykład: potarcie plastikowej linijki o sweter. Po naelektryzowaniu linijka również będzie przyciągać drobne przedmioty.

Elektryzowanie przez dotyk

Możemy też naelektryzować coś przez dotyk. Wyobraźmy sobie, że mamy naelektryzowaną laskę ebonitową (np. potarta o futro). Dotknięcie nią metalowej kuli spowoduje, że część ładunku z laski przepłynie na kulę. Kula stanie się naelektryzowana ładunkiem tego samego znaku co laska.

Elektryzowanie przez indukcję

Trzeci sposób to elektryzowanie przez indukcję (wpływ). Nie musimy nawet dotykać! Zbliżmy naelektryzowaną laskę ebonitową do metalowej kuli. Elektrony w kuli zostaną odepchnięte od laski i przesuną się na drugą stronę kuli. Jedna strona kuli będzie miała nadmiar elektronów (ładunek ujemny), a druga niedobór (ładunek dodatni). Jeśli teraz dotkniemy kulę w miejscu, gdzie zgromadziły się elektrony (np. uziemiając ją na chwilę), elektrony odpłyną. Po oddaleniu laski ebonitowej kula będzie naładowana dodatnio.

Magnesy i magnetyzm

Magnesy to ciała, które wytwarzają pole magnetyczne i przyciągają niektóre metale, np. żelazo, nikiel i kobalt. Każdy magnes ma dwa bieguny: północny (N) i południowy (S). Różnoimienne bieguny się przyciągają (N przyciąga S), a jednoimienne odpychają (N odpycha N, S odpycha S).

Pole magnetyczne to obszar wokół magnesu, w którym działają siły magnetyczne. Możemy je zobaczyć, posypując kartkę papieru opiłkami żelaza i przykładając pod spód magnes. Opiłki ułożą się w charakterystyczne linie, pokazujące kierunek pola magnetycznego.

Magnetyzm to zjawisko przyciągania lub odpychania przez magnes. Niektóre materiały są silnie magnetyczne (jak żelazo), a inne wcale (jak drewno). Magnetyzm można wykorzystać np. w kompasach (igła magnetyczna wskazuje północ), silnikach elektrycznych i wielu innych urządzeniach.

Pamiętaj! Elektryzowanie i magnetyzm to fascynujące zjawiska fizyczne, które otaczają nas na co dzień. Eksperymentuj i odkrywaj ich tajemnice!