Sprawdzian Z Geografi Z Cechy Połudnków I Ruwnoleżników

Czym są południki i równoleżniki? To podstawowe linie na mapach i globusach, które pomagają nam określić położenie każdego miejsca na Ziemi. Razem tworzą siatkę geograficzną.

Południki – Linie z Północy na Południe

Południki to linie biegnące od bieguna północnego do bieguna południowego. Wyglądają jak "paski" okrążające globus.

Południk zerowy, zwany też południkiem Greenwich, jest najważniejszy. Przebiega przez obserwatorium astronomiczne w Greenwich, w Londynie. Od niego liczymy położenie innych południków na wschód (E) i na zachód (W).

Długość geograficzna to kąt między południkiem zerowym a danym południkiem. Mierzymy ją w stopniach (°). Może wynosić od 0° do 180° na wschód (E) i od 0° do 180° na zachód (W). Na przykład, Warszawa leży na około 21° długości geograficznej wschodniej (21°E).

Wszystkie południki mają taką samą długość. Zbiegają się na biegunach.

Równoleżniki – Kręgi wokół Ziemi

Równoleżniki to okręgi biegnące wokół Ziemi, równolegle do równika. Wyglądają jak "obręcze" okalające globus.

Równik to najważniejszy równoleżnik. Dzieli Ziemię na półkulę północną i półkulę południową. Oznaczony jest jako 0° szerokości geograficznej.

Szerokość geograficzna to kąt między równikiem a danym równoleżnikiem. Mierzymy ją w stopniach (°). Może wynosić od 0° na równiku do 90° na biegunie północnym (N) i 90° na biegunie południowym (S). Przykładowo, Zakopane leży na około 49° szerokości geograficznej północnej (49°N).

Równoleżniki mają różną długość. Równik jest najdłuższy, a im bliżej biegunów, tym stają się krótsze.

Po co nam południki i równoleżniki?

Południki i równoleżniki tworzą siatkę geograficzną. Dzięki niej możemy precyzyjnie określić położenie każdego miejsca na Ziemi. Podajemy wtedy jego długość geograficzną (na podstawie południków) i szerokość geograficzną (na podstawie równoleżników).

Na przykład, aby znaleźć Warszawę na mapie, szukamy miejsca, gdzie krzyżuje się około 21° długości geograficznej wschodniej (21°E) i około 52° szerokości geograficznej północnej (52°N).

Dzięki tej siatce działają systemy nawigacji GPS, mapy online i wiele innych technologii, które ułatwiają nam orientację w terenie.

Zapamiętaj!

• Południki biegną od bieguna do bieguna.
• Równoleżniki okrążają Ziemię równolegle do równika.
• Długość geograficzna odnosi się do południków.
• Szerokość geograficzna odnosi się do równoleżników.