Strony Czasownika I Tryby Sprawdzian Klasa 6

Witajcie, młodzi gramatycy! Przygotowujemy się do sprawdzianu z czasownika w klasie 6. Omówimy sobie stronę czasownika i tryby. Postaram się wytłumaczyć wszystko prosto i zrozumiale.

Strona czasownika

Zacznijmy od strony czasownika. Mamy trzy strony: czynną, bierną i zwrotną. Każda z nich opisuje, jaki jest związek między podmiotem a czynnością.

Strona czynna. Oznacza, że podmiot wykonuje czynność. Na przykład: "Ania czyta książkę". Ania (podmiot) wykonuje czynność czytania. To proste, prawda? Większość czasowników, które używamy, jest w stronie czynnej.

Strona bierna. Oznacza, że podmiot jest odbiorcą czynności. To znaczy, ktoś lub coś robi coś z podmiotem. Przykład: "Książka jest czytana przez Anię". Książka (podmiot) jest "odbiorcą" czynności czytania. Widzimy, że Ania robi coś z książką, a nie odwrotnie.

Jak rozpoznać stronę bierną? Często występuje pomocniczy czasownik "być" w odpowiedniej formie i imiesłów przymiotnikowy bierny (np. czytana, napisana, zrobiona). Ważne jest też, kto wykonuje czynność – często jest to wyrażone przez "przez" + wykonawca.

Strona zwrotna. Oznacza, że czynność wraca do podmiotu. Często używamy zaimka zwrotnego "się". Przykład: "Uczę się". Kto wykonuje czynność uczenia? Ja. Na kogo ta czynność wraca? Na mnie. Inne przykłady: myję się, ubieram się.

Tryby czasownika

Teraz omówimy tryby czasownika. Czasownik może występować w trzech trybach: oznajmującym, rozkazującym i przypuszczającym. Każdy z nich wyraża coś innego.

Tryb oznajmujący. Informuje o rzeczywistych czynnościach. Mówi o tym, co się dzieje, działo lub będzie dziać. Przykład: "Jutro pójdę do kina". Oznajmiam, że planuję iść do kina. To najbardziej powszechny tryb.

Tryb rozkazujący. Wyraża rozkaz, prośbę, nakaz lub zakaz. Używamy go, gdy chcemy, żeby ktoś coś zrobił. Przykład: "Posprzątaj swój pokój!". To rozkaz. "Proszę, zamknij okno" – to prośba.

Tworzenie trybu rozkazującego bywa różne w zależności od osoby. Dla 2. osoby liczby pojedynczej (ty) często po prostu usuwamy końcówkę -sz (np. pisz, czytaj). Dla 1. osoby liczby mnogiej (my) używamy formy "niech + my" (np. Niech my piszemy!). Dla 3. osoby (on, ona, ono, oni, one) używamy "niech + on/ona/ono/oni/one" (np. Niech on napisze!).

Tryb przypuszczający. Wyraża przypuszczenie, życzenie lub warunek. Często używamy partykuły "by". Przykład: "Chciałbym pojechać na wakacje". To jest życzenie. "Gdybym miał więcej czasu, to bym poczytał książkę" - warunek.

Pamiętajcie, aby ćwiczyć rozpoznawanie stron i trybów w różnych zdaniach. To najlepszy sposób, aby się ich nauczyć. Powodzenia na sprawdzianie!