Tłuszcze Chemia Klasa 8

Hej ósmoklasisto! Przygotowujesz się do sprawdzianu z tłuszczów? Super! Razem przejdziemy przez najważniejsze zagadnienia. Zobaczysz, to nic trudnego! Zacznijmy.

Czym są tłuszcze?

Tłuszcze, inaczej lipidy, to związki organiczne. Są one estrami. Powstają w reakcji glicerolu i wyższych kwasów karboksylowych. Zapamiętaj: glicerol + kwasy tłuszczowe = tłuszcz.

Glicerol to alkohol trójwodorotlenowy. Ma trzy grupy -OH. Dzięki temu może połączyć się z trzema kwasami tłuszczowymi. Kwasy tłuszczowe to długie łańcuchy węglowodorowe zakończone grupą karboksylową -COOH.

Podział tłuszczów

Dzielimy tłuszcze na dwie główne grupy: tłuszcze nasycone i tłuszcze nienasycone. Różnica polega na budowie kwasów tłuszczowych, z których są zbudowane. Tłuszcze nasycone mają tylko wiązania pojedyncze między atomami węgla. Są zwykle stałe w temperaturze pokojowej. Na przykład, smalec czy masło.

Tłuszcze nienasycone posiadają wiązania podwójne lub potrójne między atomami węgla. Zwykle są ciekłe w temperaturze pokojowej. Takie jak oleje roślinne (oliwa z oliwek, olej słonecznikowy).

Pamiętaj, że obecność wiązań nienasyconych wpływa na właściwości tłuszczu. Im więcej wiązań nienasyconych, tym niższa temperatura topnienia.

Właściwości tłuszczów

Tłuszcze są nierozpuszczalne w wodzie. Dobrze rozpuszczają się natomiast w rozpuszczalnikach organicznych (np. benzyna, eter). Są hydrofobowe. Oznacza to, że "nie lubią" wody.

Tłuszcze ulegają reakcji hydrolizy. To reakcja rozkładu pod wpływem wody. W wyniku hydrolizy tłuszczu powstaje glicerol i kwasy tłuszczowe. Reakcja ta zachodzi w obecności enzymów (lipazy) lub pod wpływem ogrzewania z kwasami lub zasadami.

Tłuszcze ulegają również zmydlaniu. Zmydlanie to reakcja tłuszczu z zasadą (np. NaOH lub KOH). Powstaje wtedy mydło i glicerol. Mydła to sole wyższych kwasów karboksylowych.

Znaczenie tłuszczów

Tłuszcze są bardzo ważne dla naszego organizmu. Stanowią źródło energii. Są materiałem budulcowym błon komórkowych. Umożliwiają wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K). Chronią narządy wewnętrzne przed urazami.

Niektóre kwasy tłuszczowe są niezbędne (NNKT). Musimy je dostarczać z pożywieniem. Organizm sam ich nie wytwarza. Należą do nich np. kwas linolowy i kwas linolenowy. Ważne jest, by dbać o odpowiednią ilość tłuszczów w diecie.