Utwórz Formy Dokonane Podanych Czasowników

Hej! Dzisiaj zajmiemy się tworzeniem form dokonanych czasowników. To jak dodawanie "magicznego składnika", który zmienia czasownik z ogólnego na konkretny i zakończony.
Co to jest aspekt dokonany?
Pomyśl o malowaniu obrazu. Aspekt niedokonany, to samo malowanie – proces. Używasz pędzla, mieszasz kolory, dodajesz kolejne pociągnięcia. Aspekt dokonany, to ukończony obraz – efekt końcowy, coś co zostało zrobione. Widzisz różnicę?
Inny przykład: jedzenie. Jeść (niedokonany) to po prostu czynność wkładania jedzenia do ust. Zjeść (dokonany) to już skończona czynność – talerz jest pusty!
Must Read
Jak tworzymy formy dokonane?
Najczęściej dodajemy przedrostki do czasowników niedokonanych. To tak, jakbyśmy doklejali "dodatkową część" do słowa. Te przedrostki to na przykład: za-, wy-, do-, po-, prze-, u-, od-, roz-.
Zobaczmy to na przykładach: pisać (niedokonany) -> napisać (dokonany). Dodaliśmy przedrostek na-. Czytać (niedokonany) -> przeczytać (dokonany). Tu dodaliśmy prze-. Jak widzisz, przedrostek zmienia znaczenie i wskazuje na zakończenie czynności.

Przykłady z przedrostkami
Za-: robić (niedokonany) -> zrobić (dokonany). Coś, co było w trakcie robienia, jest teraz zrobione. Na przykład: "robię obiad" vs. "zrobiłem obiad".
Wy-: pisać (niedokonany) -> wypisać (dokonany). To jak napisanie wszystkiego, co było do napisania. "Pisałem list" vs. "Wypisałem wszystkie adresy z książki telefonicznej".
Do-: nosić (niedokonany) -> donosić (dokonany). Oznacza przyniesienie czegoś do końca, do określonego miejsca. "Nosiłem cegły" vs. "Doniosłem wszystkie cegły na budowę".

Po-: czytać (niedokonany) -> poczytać (dokonany). To jak przeczytanie fragmentu czegoś. "Czytałem książkę" vs. "Poczytałem trochę przed snem".
Prze-: robić (niedokonany) -> przerobić (dokonany). To jak zrobienie czegoś na nowo, inaczej. "Robiłem projekt" vs. "Przerobiłem cały projekt, bo dostałem nowe wytyczne".

Wyjątki i pułapki
Niestety, nie zawsze dodanie przedrostka wystarczy. Niektóre czasowniki zmieniają się nieregularnie! Na przykład: brać (niedokonany) -> wziąć (dokonany). Musisz uważać i zapamiętywać takie wyjątki.
Pamiętaj, że czasem zmiana aspektu wiąże się również ze zmianą tematu słowotwórczego, np. kupować (niedokonany) -> kupić (dokonany).
Powodzenia! Ćwicz i obserwuj, jak używane są te formy w mowie i piśmie. Z czasem tworzenie form dokonanych stanie się dla Ciebie naturalne.
