W Zdaniach Pojedynczych Wskaż Podmioty I Określ Ich Rodzaj

Co to jest zdanie pojedyncze?

Zacznijmy od podstaw. Zdanie pojedyncze to takie zdanie, które ma tylko jedno orzeczenie. Orzeczenie to czasownik, który mówi, co się dzieje. Myśl o nim jak o akcji w zdaniu. Na przykład: "Ja czytam książkę." Mamy tu tylko jeden czasownik – "czytam".

Dla kontrastu, zdanie złożone ma więcej niż jedno orzeczenie. Na przykład: "Ja czytam książkę i mój brat ogląda film." Tu mamy dwa czasowniki: "czytam" i "ogląda". My jednak skupiamy się na zdaniach pojedynczych.

Podmiot – kto lub co wykonuje akcję?

Podmiot to ta część zdania, która odpowiada na pytanie: kto? co? To on lub ona wykonuje akcję, którą opisuje orzeczenie. W zdaniu "Ja czytam książkę" podmiotem jest "Ja". To ja wykonuję czynność czytania. Podmiot jest kluczowy, żeby wiedzieć, o kim lub o czym mówimy.

Must Read

Podmiot w zdaniu pojedynczym może być wyrażony w różny sposób. Może być to rzeczownik, zaimek, a nawet wyrażenie rzeczownikowe. Najważniejsze, żebyśmy potrafili go zidentyfikować.

Rodzaje podmiotów

W języku polskim mamy różne rodzaje podmiotów. Poznajmy kilka z nich:

Do podanych zdań sporządź wykresy, napisz jaki to rodzaj zdania. W

Podmiot gramatyczny: Jest wyrażony rzeczownikiem lub zaimkiem w mianowniku (kto? co?). Przykład: "Pies szczeka."
Podmiot logiczny: Wskazuje wykonawcę czynności, nawet jeśli nie występuje w mianowniku. Często spotykany w zdaniach bezosobowych. Na przykład: "Zimno mi." – to "mi" wskazuje na osobę, której jest zimno.
Podmiot domyślny: Nie jest wyrażony w zdaniu, ale wynika z kontekstu lub formy czasownika. Przykład: "Lubię czytać." Podmiotem domyślnym jest "ja".

Podmiot gramatyczny jest najłatwiejszy do rozpoznania. Szukamy rzeczownika lub zaimka w mianowniku. Natomiast podmiot logiczny i domyślny wymagają od nas odrobiny zastanowienia.

Przykłady w praktyce

Spójrzmy na kilka przykładów:

W podanych zdaniach podkreśl podmioty i określ ich rodzaj. Orzeczenia

"Ola śpiewa." – Podmiot gramatyczny: Ola (rzeczownik w mianowniku).
"On biega." – Podmiot gramatyczny: On (zaimek w mianowniku).
"Zabrakło mi chleba." – Podmiot logiczny: mi (wskazuje, komu zabrakło).
"Pójdziemy do kina." – Podmiot domyślny: my.

Zauważ, że w ostatnim przykładzie, mimo iż słowo "my" nie występuje w zdaniu, to forma czasownika "pójdziemy" wskazuje, że to my jesteśmy podmiotem.

Jak ćwiczyć?

Najlepszy sposób, żeby opanować identyfikację podmiotów, to ćwiczenia. Weź gazetę, książkę lub dowolny tekst i spróbuj znaleźć zdania pojedyncze. Następnie w każdym z nich wskaż orzeczenie i zapytaj: kto? co? Odpowiedź na to pytanie wskaże Ci podmiot. Pamiętaj, aby określić jego rodzaj: gramatyczny, logiczny czy domyślny. Powodzenia!