Węglowodory Nasycone Sprawdzian Nowa Era Https Pl-static.z-dn.net

Węglowodory nasycone, znane też jako alkany, to proste związki chemiczne składające się tylko z atomów węgla (C) i wodoru (H). Najważniejszą cechą alkanów jest to, że atomy węgla łączą się ze sobą wyłącznie za pomocą pojedynczych wiązań. Nie ma podwójnych ani potrójnych wiązań między atomami węgla!

Wyobraź sobie łańcuch. Każde ogniwo łańcucha to atom węgla. Każdy atom węgla musi mieć cztery "rączki", którymi łączy się z innymi atomami. W alkanach każda "rączka" węgla trzyma albo inny atom węgla (jednym wiązaniem), albo atom wodoru (też jednym wiązaniem).

Budowa i nazewnictwo

Najprostszy alkan to metan (CH₄). Ma tylko jeden atom węgla, do którego przyłączone są cztery atomy wodoru. Kolejny to etan (C₂H₆) – dwa atomy węgla połączone pojedynczym wiązaniem, a reszta "rączek" zajęta przez wodór. Potem mamy propan (C₃H₈), butan (C₄H₁₀) i tak dalej.

Nazwy alkanów pochodzą od liczby atomów węgla. Do odpowiedniego przedrostka liczebnikowego (met-, et-, prop-, but-, pent-, heks- itd.) dodaje się końcówkę "-an". Dlatego mamy metan, etan, propan, butan, pentan, heksan...

Właściwości alkanów

Alkan są generalnie mało reaktywne. To znaczy, że niechętnie reagują z innymi substancjami. Z tego powodu nazywa się je nasyconymi – nie mają już miejsca na "dodatkowe" wiązania, które mogłyby utworzyć się w reakcji chemicznej.

Wraz ze wzrostem liczby atomów węgla, rosną temperatury wrzenia i topnienia alkanów. Metan, etan, propan i butan są gazami w temperaturze pokojowej. Pentan, heksan i heptan są cieczami. Alkan o jeszcze większej liczbie atomów węgla są ciałami stałymi.

Alkan są nierozpuszczalne w wodzie, ale dobrze rozpuszczają się w rozpuszczalnikach organicznych. Są też łatwopalne, co wykorzystuje się jako paliwo. Na przykład propan-butan (mieszanina propanu i butanu) jest używany w butlach gazowych.

Zastosowania

Alkan znajdują szerokie zastosowanie. Metan jest głównym składnikiem gazu ziemnego i używany do ogrzewania. Propan-butan jest używany w butlach gazowych i jako paliwo do zapalniczek. Benzyna, która napędza samochody, to mieszanina alkanów i innych węglowodorów. Parafina, używana do produkcji świec, to mieszanina stałych alkanów.

Podsumowując, alkany, czyli węglowodory nasycone, to proste związki węgla i wodoru, w których atomy węgla połączone są tylko pojedynczymi wiązaniami. Są powszechne, mało reaktywne i mają wiele zastosowań, od paliwa po materiały budowlane.