Wypowiedzenia Wielokrotnie Złożone Sprawdzian Gimnazjum

Hej! Dziś zajmiemy się wypowiedziami wielokrotnie złożonymi. Brzmi strasznie, prawda? Ale spokojnie, rozłożymy to na czynniki pierwsze. Wyobraź sobie, że to układanie klocków LEGO.

Co to w ogóle jest?

Wypowiedzenie wielokrotnie złożone to nic innego jak zdanie, które zawiera więcej niż jedno zdanie składowe. Każde z tych mniejszych zdań ma swoje orzeczenie (czasownik). Pomyśl o tym jak o kilku małych obrazkach połączonych w jeden duży.

Weźmy proste zdanie: "Ola czyta książkę." To wypowiedzenie pojedyncze. Jest tylko jedno orzeczenie ("czyta"). Ale jeśli dodamy: "Ola czyta książkę, bo jest ciekawa," mamy już dwa orzeczenia ("czyta" i "jest") i połączenie ("bo"). Mamy wypowiedzenie złożone!

Rodzaje połączeń

Te małe zdania wewnątrz większego zdania mogą łączyć się na różne sposoby. Wyobraź sobie to jak różne rodzaje klocków LEGO: jedne pasują do siebie prosto, inne potrzebują specjalnego łącznika.

Najważniejsze rodzaje to: współrzędne i podrzędne. Zdania współrzędne są jak dwa identyczne klocki połączone obok siebie. Zdania podrzędne, to jak jeden klocek leżący na drugim - jeden jest ważniejszy, bo od niego zależy znaczenie drugiego.

Zdania współrzędne

Te zdania są równie ważne. Można je połączyć spójnikami. Spójniki to jak klej, który trzyma klocki razem. Na przykład: i, lub, albo, więc, dlatego. Wyobraź sobie dwa drzewa: "Jabłoń kwitnie i grusza zielenieje". Dzieją się dwie różne rzeczy, ale są równie ważne.

Pamiętaj: przecinek stawiamy przed spójnikami przeciwstawnymi (ale, lecz, zaś, natomiast) oraz wynikowymi (więc, dlatego, toteż), a nie stawiamy przed spójnikami łącznymi (i, oraz, a także), rozłącznymi (lub, albo, czy) i wyłącznymi (tylko, jedynie, wyłącznie, ledwie).

Zdania podrzędne

Tutaj jedno zdanie zależy od drugiego. Wyobraź sobie to jak korzeń i drzewo. Drzewo potrzebuje korzenia, aby żyć. Na przykład: "Pójdę do kina, jeśli skończę odrabiać lekcje." To, czy pójdę do kina, zależy od tego, czy skończę odrabiać lekcje.

Zdania podrzędne odpowiadają na pytania. Na przykład, w zdaniu: "Wiem, co zrobiłeś," zdanie "co zrobiłeś" odpowiada na pytanie "wiem, co?". Inne przykłady: że, ponieważ, aby, żeby, choć, mimo że, jak, kiedy.

Jak to rozpoznać?

Po pierwsze, policz orzeczenia! Tyle, ile orzeczeń, tyle zdań składowych. Po drugie, poszukaj spójników i zaimków względnych (który, jaki, czyj, ile, gdzie, kiedy). One często łączą zdania.

Po trzecie, spróbuj zadać pytania do poszczególnych części zdania. Jeśli jedno zdanie odpowiada na pytanie zadane do drugiego, to masz do czynienia z podrzędnością. Inaczej, masz współrzędność.

Na przykład: "Zjem obiad, kiedy wrócę ze szkoły". Pytanie: "Zjem obiad, kiedy?". Odpowiedź: "kiedy wrócę ze szkoły" - zdanie podrzędne okolicznikowe czasu.

Ćwiczenie czyni mistrza!

Najlepszy sposób na naukę to ćwiczenia. Spróbuj rozkładać na czynniki pierwsze zdania z podręczników lub książek. Zobaczysz, że to wcale nie jest takie trudne! Z każdym kolejnym zdaniem będzie Ci szło coraz lepiej. Powodzenia!