Nowa Era Chemia Gimnazjum Sprawdzian Tłuszcz

Tłuszcze to związki chemiczne, które są estrami glicerolu i wyższych kwasów tłuszczowych. Co to znaczy? Rozłóżmy to na czynniki pierwsze.

Glicerol

Glicerol to alkohol posiadający trzy grupy hydroksylowe (-OH). Wyobraź sobie glicerol jako mały trójnóg, do którego można coś doczepić w trzech miejscach. Jest to szkielet, na którym "buduje się" tłuszcz.

Wyższe kwasy tłuszczowe

Wyższe kwasy tłuszczowe to długie łańcuchy węglowodorowe zakończone grupą karboksylową (-COOH). Można je sobie wyobrazić jako długie ogony z atomów węgla. Przykładami są kwas stearynowy, kwas palmitynowy i kwas oleinowy.

Estry

Estry powstają w reakcji kwasu i alkoholu. W naszym przypadku, grupy karboksylowe z kwasów tłuszczowych reagują z grupami hydroksylowymi glicerolu. Powstaje ester, a przy okazji wydziela się woda.

Jak powstaje tłuszcz?

W reakcji estryfikacji, trzy cząsteczki kwasu tłuszczowego "doczepiają się" do glicerolu. Każdy kwas łączy się z jedną grupą hydroksylową glicerolu. W ten sposób powstaje trójgliceryd, czyli główny składnik tłuszczów.

Rodzaje tłuszczów

Tłuszcze dzielimy na tłuszcze nasycone i tłuszcze nienasycone. Różnica polega na budowie łańcucha węglowodorowego w kwasach tłuszczowych.

Tłuszcze nasycone mają proste łańcuchy węglowodorowe, w których między atomami węgla są tylko pojedyncze wiązania. Są zazwyczaj stałe w temperaturze pokojowej. Przykład: smalec, masło.

Tłuszcze nienasycone mają w łańcuchach węglowodorowych jedno lub więcej wiązania podwójne między atomami węgla. Powoduje to "zgięcie" łańcucha. Zazwyczaj są ciekłe w temperaturze pokojowej. Przykład: olej roślinny.

Właściwości tłuszczów

Tłuszcze są nierozpuszczalne w wodzie, ale rozpuszczają się w rozpuszczalnikach organicznych (np. benzynie, eterze). Są lżejsze od wody.

Funkcje tłuszczów

Tłuszcze pełnią ważne funkcje w organizmach żywych. Są źródłem energii. Stanowią materiał budulcowy błon komórkowych. Umożliwiają wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K). Chroni organizmy przed utratą ciepła.

Próby na wykrywanie tłuszczów

Istnieją proste próby, które pozwalają stwierdzić, czy dany produkt zawiera tłuszcz. Jedną z nich jest próba z bibułą. Kropla tłuszczu pozostawia na bibule prześwitującą plamę, która nie znika po odparowaniu.

Podsumowanie

Tłuszcze to estry glicerolu i wyższych kwasów tłuszczowych. Dzielą się na tłuszcze nasycone i nienasycone. Pełnią ważne funkcje w organizmach. Znajomość ich budowy i właściwości jest istotna w chemii i biologii.