Sprawdzian Genetyka Klsa 8 Rozdział 1

Genetyka to dział biologii zajmujący się dziedziczeniem i zmiennością cech organizmów. Bada, jak cechy rodziców są przekazywane potomstwu oraz dlaczego potomstwo różni się między sobą.

DNA (kwas deoksyrybonukleinowy) to nośnik informacji genetycznej. Ma strukturę podwójnej helisy i składa się z nukleotydów. Każdy nukleotyd zawiera resztę cukru (deoksyrybozę), resztę fosforanową i jedną z czterech zasad azotowych: adeninę (A), tyminę (T), cytozynę (C) i guaninę (G). Kolejność zasad azotowych w DNA determinuje informacje genetyczną.

Gen to odcinek DNA, który zawiera informacje potrzebne do wytworzenia białka lub cząsteczki RNA. Allel to jedna z wersji genu. Na przykład, gen koloru oczu może mieć allele dla koloru niebieskiego i brązowego.

Chromosomy to struktury zbudowane z DNA i białek. W komórkach somatycznych (ciała) występują w parach (chromosomy homologiczne), natomiast w gametach (komórkach płciowych) występują pojedynczo. Człowiek posiada 46 chromosomów w komórkach somatycznych (23 pary) i 23 chromosomy w gametach.

Genotyp to zestaw genów danego organizmu, a fenotyp to zespół cech danego organizmu, które są wynikiem interakcji genotypu i środowiska. Na przykład, genotyp może zawierać allel dla wysokiego wzrostu, ale fenotypowy wzrost może być niższy z powodu niedożywienia.

Przykład: Jeśli roślina ma genotyp AA (oba allele dominujące) dla czerwonych kwiatów, to jej fenotyp to czerwone kwiaty. Jeśli ma genotyp aa (oba allele recesywne) dla białych kwiatów, to jej fenotyp to białe kwiaty. Jeżeli roślina ma genotyp Aa, a allel A jest dominujący, to fenotypem również będą czerwone kwiaty.

Genetyka ma szerokie zastosowanie w medycynie (diagnozowanie chorób genetycznych, terapia genowa), rolnictwie (hodowla roślin i zwierząt) i kryminalistyce (identyfikacja DNA).