Sprawdzian Z Czasownika Strona Bierna I Czynna Klasa 6

Hej! Dzisiaj porozmawiamy o czymś, co może wydawać się trochę skomplikowane, ale wcale takie nie jest. Chodzi o stronę czynną i stronę bierną czasownika. Używamy ich codziennie, często nawet o tym nie myśląc. Spróbujmy to zrozumieć krok po kroku.

Czym jest strona czynna?

Strona czynna to taka forma czasownika, w której podmiot (osoba lub rzecz) wykonuje czynność. To znaczy, że to on jest aktywny i coś robi. Najłatwiej to zapamiętać tak: "ktoś coś robi". Na przykład: "Ala czyta książkę". Ala (podmiot) czyta (czynność) książkę. To jest proste, prawda?

Spójrzmy na inne przykłady. "Pies szczeka na listonosza". Pies (podmiot) szczeka (czynność). Albo: "Dzieci grają w piłkę". Dzieci (podmiot) grają (czynność). Zauważ, że podmiot jest aktywny i to on wykonuje daną akcję. To właśnie charakteryzuje stronę czynną.

W szkole często usłyszysz, że strona czynna to po prostu normalne zdanie. To zdanie, które pokazuje, kto coś robi. Zapamiętaj więc: podmiot wykonuje akcję = strona czynna.

A czym jest strona bierna?

Strona bierna to trochę inna bajka. Tutaj podmiot nie wykonuje czynności, ale jej podlega. To znaczy, że to "coś" się dzieje z podmiotem, a nie on sam to robi. Najłatwiej to zapamiętać tak: "ktoś lub coś jest zrobione przez kogoś innego".

Wróćmy do naszego przykładu z Alą. W stronie biernej powiemy: "Książka jest czytana przez Alę". Zauważ, że książka (podmiot) jest teraz poddawana czynności (czytaniu). To Ala ją czyta, ale to książka jest "obiektem" tej akcji. To ona podlega czytaniu. W stronie biernej ważniejsza jest sama czynność niż ten, kto ją wykonuje.

Spójrzmy na inny przykład. "Listonosz jest obgryzany przez psa" (straszne, prawda?). To pies obgryza, ale to listonosz jest obiektem ataku. "Piłka jest kopana przez dzieci". Dzieci kopią, ale piłka jest obiektem kopania. Widzisz różnicę?

Jak rozpoznać stronę bierną?

Najczęściej strona bierna tworzona jest za pomocą słowa "być" (jest, był, będzie) i imiesłowu przymiotnikowego biernego (np. czytany, pisany, malowany). Do tego często dodajemy "przez" + wykonawca czynności. Czyli: "Książka jest czytana przez Alę".

Pamiętaj, że nie każde zdanie da się przekształcić w stronę bierną. Potrzebujemy czasownika przechodniego (takiego, który może mieć dopełnienie). Na przykład: "Ala śpi" nie da się zamienić na stronę bierną, bo "spać" to czasownik nieprzechodni.

Kiedy używać strony biernej?

Strony biernej używamy, gdy chcemy podkreślić czynność, a niekoniecznie tego, kto ją wykonuje. Często spotkamy ją w tekstach naukowych, urzędowych lub informacyjnych. Na przykład: "Budynek został zbudowany w 1920 roku" (ważne jest, że budynek powstał, a niekoniecznie kto go zbudował).

Mamy nadzieję, że teraz rozumiesz różnicę między stroną czynną a bierną. Pamiętaj: strona czynna - podmiot działa, strona bierna - podmiot podlega działaniu. Powodzenia na sprawdzianie!